Диастаз (хэвлийн булчингийн салалт)-ыг гэртээ хэрхэн шалгах вэ?
Диастазыг гэртээ шалгахын тулд дээшээ хараад хэвтэж, толгойгоо бага зэрэг өргөхөд хэвлийн голын завсарт хэдэн хуруу багтаж байгааг мэдрэн шалгадаг — 2 ба түүнээс дээш хурууны зай тогтмол мэдрэгдвэл диастаз гэж үзнэ.
Төрсний дараа хэвлий “зөөлөн, товойсон” хэвээр байвал энэ нь зүгээр өөх биш, диастаз буюу хэвлийн шулуун булчингийн салалт байж болно. Хэвлийн голын шөрмөс (linea alba) сунаж, зүүн баруун булчин хоёр тийш зөрөх энэ байдал төрсөн эхчүүдийн олонд тохиолддог. Сайн мэдээ нь — диастазыг гэртээ энгийнээр шалгаж, эрт илрүүлж, зөв арга барилаар сэргээх боломжтой.
Диастаз гэж юу вэ?
Хэвлийн шулуун булчин (rectus abdominis) нь голоороо linea alba гэх холбогч эдээр холбогддог. Жирэмсэн үед умай томрохын хэрээр энэ эд сунаж, булчин хоёр тийш салдаг. Ихэнх тохиолдолд төрсний дараа аажим хаагддаг ч, зарим эхэд салалт хэвээр үлдэж, хэвлий товойх, нурууны өвдөлт, гол булчны сулралд хүргэдэг. Холбогдох ерөнхий мэдээллийг хэвлийн булчин тасрах гэсэн нийтлэлээс уншиж болно.
Гэртээ шалгах 4 алхам
1Зөв байрлалд хэвт
Дээшээ хараад хэвтэж, өвдгөө нугалж, хөлийн ул шалан дээр тэгш байрлуул. Мөрөө сулла.
2Гараа хүйсний дээгүүр тавь
Нэг гарынхаа 2–3 хурууг хүйсний яг дээгүүр, хэвлийн голын дагуу босоо байрлуул.
3Толгойгоо бага зэрэг өргө
Мөрөө шалнаас бага зэрэг өргөж (бүрэн бослого хийхгүй), хэвлийн булчинг зөөлөн чангал. Энэ үед голын завсар мэдрэгдэнэ.
4Зай, гүнийг мэдэр
Хэдэн хуруу хажуу тийшээ багтаж байна вэ гэдгийг тоол. Хүйсний дээд ба доод талд давтаж шалга — салалт байрлалаас хамаарч өөр өөр байж болно.
Үр дүнг хэрхэн унших вэ?
| Хурууны зай | Түвшин | Зөвлөмж |
|---|---|---|
| 1 хуруу орчим | Хэвийн | Ихэвчлэн анхаарал шаардахгүй |
| 2 хуруу | Хөнгөн диастаз | Гүн булчны дасгал эхлүүлэх |
| 3 ба дээш хуруу | Дунд–хүнд | Эмч/физик эмчилгээнд хандах |
Зөвхөн зай биш, голын эдийн гүн, чангарал ч чухал. Хуруу гүн живж, ёроол нь “хоосон” мэдрэгдвэл эдийн тонус сул байгаагийн шинж.
Диастазыг сэргээх зөв арга
- Гүн амьсгал, хэвлийг зөөлөн татах дасгал: хамгийн гүн байрлах хэвлийн хөндлөн булчин (transverse abdominis)-ийг идэвхжүүлнэ.
- Аарцгийн ёроолын дасгал: Кегель дасгал гол булчинтай хамтран ажилладаг.
- Зөв өргөх, босох техник: хажуулж эргэн босох, нурууны даралт ихэсгэхээс зайлсхийх.
- Дэмжлэг бүс: сэргэлтийн эхэн үед хэвлийн ханыг зөөлөн дэмжиж, зөв байрлалыг сануулна — гэхдээ дасгалын орлуулагч биш.
Бүсийг үзэх
Байнга асуудаг асуултууд
Диастаз хэдий хугацаанд сэргэдэг вэ?
Хөнгөн тохиолдол төрсний дараах 6–12 долоо хоногт зөв дасгалаар сайжирдаг. Хүнд бол хэдэн сар, зарим үед мэргэжлийн эмчилгээ шаардана.
Зөвхөн бүс зүүхэд диастаз хаагдах уу?
Үгүй. Бүс түшиг болох ч, голын эдийг сэргээх нь гүн булчны дасгалаас хамаарна. Хоёрыг хослуулах нь хамгийн үр дүнтэй.
Дахин жирэмслэхэд диастаз эргэж үүсэх үү?
Магадлалтай. Гэхдээ гол булчнаа сайн бэлдсэн бол эрсдэл, зэрэг нь буурдаг. Дараагийн сэргэлт удаан байх шалтгааныг хоёр дахь төрөлтийн дараах сэргэлт яагаад удаан байдаг гэсэн нийтлэлээс уншаарай.
Эцэст нь, диастазыг гэртээ шалгах нь ердөө хэдэн минутын ажил боловч эрт илрүүлэлт нь сэргэлтийн үр дүнг ихээхэн нэмэгдүүлдэг. Хэрэв 3-аас дээш хурууны зай, өвдөлт, товойлт мэдрэгдвэл өөрөө дасгал хийхээс өмнө эмч, физик эмчилгээний мэргэжилтэнд хандахыг зөвлөж байна.
Эх сурвалж: NHS UK, Johns Hopkins Medicine
