Төрсний дараа хэвлий хүссэнээр буцаж татагдахгүй, доод хэсэг товойсон хэвээр байвал энэ нь зүгээр л өөх биш, хэвлийн булчин тасрах (diastasis recti) шинж байж болзошгүй. Аз болоход хэвлийн булчин тасрах эсэхийг гэртээ хэдхэн минутад шалгаж болдог.
Хэвлийн булчин тасрах (diastasis recti) гэдэг нь хэвлийн шулуун булчингийн голын зай хэвийн хэмжээнээс илүү салах байдал юм. Үүнийг шалгахын тулд нуруугаараа хэвтэж, толгойгоо өргөн, хүйсний орчмын голын дагуу хэдэн хурууны завсар байгааг мэдэрнэ. 2.5 хуруунаас дээш завсар байвал мэргэжилтэнд хандах нь зүйтэй.
Хэвлийн булчин тасрах гэж юу вэ?
Хэвлийн шулуун булчин (rectus abdominis) нь биеийн голын дагуу зүүн, баруун хоёр хэсэгт хуваагдаж, дунд нь цагаан шугам (linea alba) гэх холбоос эдээр холбогддог. Жирэмсний үед умай томрохын хэрээр энэ холбоос эд сунаж, хоёр булчин хоорондоо алсарч салдаг. Үүнийг diastasis recti буюу хэвлийн булчин тасрах гэж нэрлэдэг.
Энэ нь жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн дунд маш түгээмэл бөгөөд ялангуяа гурав дахь гурван сард ихэвчлэн илэрдэг. Төрсний дараа олонх эхэд голын зай аяндаа буцаж нийлдэг ч зарим тохиолдолд хэвээр үлдэж, хэвлий товойх, нуруу өвдөх зэрэг шинж өгдөг. Эмнэлгийн дэлгэрэнгүй тайлбарыг Cleveland Clinic-ийн эх сурвалжаас үзэж болно.
Яагаад үүсдэг вэ?
Хэвлийн булчин тасрах нь дараах шалтгаанаас үүсдэг:
- Жирэмслэлт — хамгийн түгээмэл шалтгаан, ялангуяа том ураг, ихэр, эсвэл олон удаагийн төрөлт.
- Хурдан жин нэмэх — хэвлийн дотоод даралт огцом ихсэх.
- Буруу дасгал — хэвлийн дотоод даралтыг ихэсгэдэг (хэвлий шахах, crunch гэх мэт) дасгалыг буруу хийх.
- Нас, удамшил — холбоос эдийн уян хатан чанар буурах.
Зөвхөн төрсөн эхчүүд бус, эрэгтэйчүүд болон жирэмсэн байгаагүй хүмүүст ч буруу дасгал, жингийн өөрчлөлтөөс болж үүсэх боломжтой.
Гэртээ өөрийгөө хэрхэн шалгах вэ?
Дараах 4 алхмыг дагаснаар хэвлийн булчин тасарсан эсэхээ хэдхэн минутад шалгаж болно. Хооллосны дараа биш, хэвлий хоосон үед хийвэл илүү тодорхой мэдрэгдэнэ.
Нуруугаараа хэвт
Хатуу гадаргуу (буйдан биш) дээр нуруугаараа хэвтэж, өвдгөө нугалж, тавхайгаа газар нааж тавь.
Хуруугаа хэвлий дээр тавь
Хүйснийхээ дээгүүр, голын шугамын дагуу 2–3 хуруугаа хэвтээ байдлаар (хурууны үзүүр доош) тавь.
Толгойгоо бага зэрэг өргө
Мөрөө газраас бага зэрэг өргөж, хэвлийн булчингаа чангал. Энэ үед булчин хоёр талд чангарч мэдрэгдэнэ.
Завсрыг мэдэр, хэмж
Хоёр булчингийн хооронд хэдэн хурууны өргөн зайтай зөөлөн завсар байгааг мэдэр. Хүйсний дээр, доор, түвшинд гурван цэгт давтаж шалга.
Завсрыг хэмжихдээ хурууныхаа өргөнөөр тоолно. Мөн гүн рүү дарж үзэхэд ёроол нь хэр зөөлөн (булчингүй) эсвэл бат (нийлж буй) болохыг анзаараарай. Зөөлөн, гүн завсар нь илүү анхаарал шаардана.
Үр дүнг хэрхэн тайлбарлах вэ?
Хурууны өргөнөөр хэмжсэн завсрыг дараах байдлаар ойролцоогоор тайлбарлаж болно. Гэхдээ эцсийн оношийг зөвхөн эмч, физик эмчилгээний мэргэжилтэн тогтооно.
| Завсрын хэмжээ | Тайлбар | Зөвлөмж |
|---|---|---|
| 1 хуруу | Хэвийн | Анхаарах шаардлагагүй |
| 2 хуруу | Хэвийн орчим | Хөнгөн дасгал, ажиглалт |
| 2.5–3 хуруу | Дунд зэрэг | Мэргэжилтэнд хандах |
| 3+ хуруу | Их хэмжээний | Заавал эмчид үзүүлэх |
Бусад шинж тэмдгүүд
Завсраас гадна дараах шинж тэмдэг хэвлийн булчин тасарсныг илтгэж болно:
- Суугаа байдлаас босох үед хэвлийн голд товгор (doming) үүсэх
- Хэвлийн доод хэсэг товойсон, татагдахгүй “уут” хэлбэртэй болох
- Нурууны доод хэсэг өвдөх, биеийн тэнцвэр алдагдах
- Хэвлийн булчин сул, цөм (core) тогтворгүй мэдрэгдэх
- Хүндийг өргөх, өсгөхөд хэцүү болох
Юу хийх вэ? Сэргээх арга
Хэвлийн булчин тасарсныг олж мэдвэл сандрах хэрэггүй. Зөв арга барилаар ихэнх тохиолдол сайжирдаг.
Хийж болохгүй зүйлс
- Crunch, sit-up — хэвлийн дотоод даралтыг ихэсгэж завсрыг улам нээнэ.
- Хүнд жин өргөх — буруу техникээр өргөх нь дарамт нэмнэ.
- Хэвлийгээр хүчтэй мушгих дасгалууд.
Хийвэл тустай зүйлс
- Гүн амьсгал, цөмийн булчин чангалах зөөлөн дасгалууд.
- Хөндлөн хэвлийн булчинд (transverse abdominis) зориулсан тусгай дасгал.
- Физик эмчилгээний мэргэжилтэн-ий хяналтан дор хийх сэргээх хөтөлбөр.
- Дэмжих бүс зүүх — сэргэлтийн явцад хэвлийг дэмжиж, биеийг тогтворжуулна.
Дэмжих бүс нь хэвлийн булчинг гадна талаас нь барьж, өдөр тутмын хөдөлгөөнд дэмжлэг үзүүлдэг. Гэхдээ бүс ганцаараа булчинг эдгээдэггүй — зөв дасгал хөдөлгөөнтэй хослуулах нь чухал. AYA Corset-ийн дэмжих бүснүүд нь сэргэлтийн үед тохиромжтой загвартай. Энэ талаар дэлгэрэнгүйг NHS-ийн зөвлөмжөөс мөн уншиж болно.
Хэрэв та хөхүүл хагасаар бол хөхүүл үед бүс зүүх нь аюулгүй эсэх тухай нийтлэлийг, нурууны эвгүйрэлтэй бол бүс зүүснээр нурууны муруйлтыг засах тухай нийтлэлийг мөн уншаарай. Кесар хагалгааны дараах хүмүүст зориулсан кесар төрөлтийн дараа бүс зүүх нийтлэл тусдаа бий.
Хэрэв завсар 3 хуруунаас их, эсвэл хэвлийн голд товойх, өвдөх, бүлээ (грыжа) мэт мэдрэгдвэл заавал эмч, физик эмчилгээний мэргэжилтэнд хандана. Зарим хүнд тохиолдол мэс заслын эмчилгээ шаарддаг.
Түгээмэл асуултууд
Хэвлийн булчин тасрах гэж юу вэ?
Хэдэн хурууны завсар нь хэвийн бус вэ?
Хэвлийн булчин тасрах аяндаа эдгэрэх үү?
Бүс зүүснээр хэвлийн булчин эдгэрэх үү?
Хэзээ дасгал хийж эхлэх вэ?
AYA Corset бүтээгдэхүүн
Хэвлийн булчин сэргэлтэд тохиромжтой дэмжих бүснүүд
Сэргэлтэд тань туслах бүс
Хэвлийн булчин сэргэлтийн явцад дэмжлэг үзүүлэх AYA Corset бүснүүдээс сонгоорой. Зөвлөгөө авах бол бидэнтэй холбогдоно уу.
