Кальцийн дутагдал ба нурууны эрүүл мэнд
Нуруу бол биеийн тулгуур багана, харин кальци бол тэр баганын «цемент». Кальцийн дутагдал олон жил чимээгүй явагдаж, нэг өдөр нугалам суух, нуруу бөгтийх хэлбэрээр илэрдэг. Үүнээс хэрхэн сэргийлэх вэ?
Биеийн нийт кальцийн 99% нь яс, шүдэнд хадгалагддаг. Цусан дахь кальци булчин агших, мэдрэл дамжуулах, зүрх цохилоход зайлшгүй тул хоолноос хангалттай авахгүй бол бие ясанд хадгалсан «нөөцөөсөө» татаж эхэлдэг. Энэ нь удаан хугацаанд ясны нягтыг бууруулж, нурууны эрүүл мэндэд шууд аюул учруулна. Ийм учраас кальцийн дутагдал-ыг эрт анзаарах нь чухал.
Кальцийн дутагдал нуруунд юу хийдэг вэ?
1 Ясны сийрэгжилт (остеопороз)
Ясны нягт буурч, нугалам хөнгөн цохилт, бүр ханиалгах, хүнд юм өргөхөд ч хагарч, суух эрсдэлтэй болдог. Нурууны нугаламын шахагдсан хугарал нь өндөр намсах, нуруу бөгтийх гол шалтгаан.
2 Булчингийн таталт, зангиралт
Кальци булчингийн агшилт, сулралтыг зохицуулдаг. Дутагдвал нуруу, шилбэний булчин шөнө татах, зангирах нь элбэг. Энэ тухай «Нурууны булчин зангирах» нийтлэлээс уншаарай.
3 Байрлал алдагдах
Суларсан нугалам нурууны байгалийн муруйлтыг хадгалж чадахгүй болж, дээд нуруу урагш бөгтийх (кифоз) хандлагатай болдог. Энэ нь нурууны доод хэсэг, хүзүүнд нэмэлт ачаалал өгнө.
Кальцийн дутагдлын шинж тэмдэг
- Булчин, ялангуяа шөнө татах, бадайрах
- Хумс хэврэг, амархан хугардаг
- Нурууны доод хэсэг, ясаар өвдөх
- Ядаргаа, гар хөл мэдээ алдах
- Өндөр намсах, бөгтийх (хожуу шатанд)
Эрт шатандаа шинж тэмдэггүй явагддаг тул 45-аас дээш насны эмэгтэйчүүд, цэвэршилтийн дараах үед ясны нягтын шинжилгээ (DEXA) хийлгэхийг зөвлөдөг. Монголд нурууны оношилгоо хэрхэн хийгддэгийг энд уншаарай.
Кальцийн дутагдлаас сэргийлэх 4 арга
1 Кальци ихтэй хүнс
Сүү, тараг, ааруул, бяслаг, яс бүхий жижиг загас (сардин), кунжут, бууцай, брокколи, буурцаг. Монгол ааруул, бяслаг нь кальцийн гайхалтай эх үүсвэр. Бусад нуруунд ээлтэй хүнсийг «Нурууны өвчтэй хүмүүст хэрэгтэй 7 хүнс»-ээс үзээрэй.
2 D витамин
D витамингүйгээр кальци гэдэснээс шингэдэггүй. Монголд өвөл урт, нарны гэрэл бага тул D витамины дутагдал маш түгээмэл. Шинжилгээ өгч, шаардлагатай бол эмчийн зааврын дагуу нэмэлт ууна.
3 Кальци «хулгайлагчдаас» зайлсхий
Хэт их давс, кофе (өдөрт 3 аяга дээш), карбонатлаг ундаа, тамхи, архи нь кальцийг шээсээр гадагшлуулж, шингээлтийг бууруулдаг.
4 Жин даах дасгал
Алхах, шат өгсөх, хүч тэсвэрийн дасгал ясыг «ачаалал»-д дасгаж, кальци хадгалахыг дэмждэг. Ясны сийрэгжилттэй хүмүүс хүнд юм өргөх, хөдлөх үедээ нурууны дэмжлэг бүсээр нугаламын ачааллыг бууруулж болно.
Дүгнэвэл, кальцийн дутагдал аажуухан боловч нурууны бүтцэд гүн нөлөөтэй. Хоол, D витамин, хөдөлгөөн гурвыг хослуулбал ясны нягтыг олон жил хадгалах боломжтой.
Байнга асуудаг асуултууд
Кальцийн дутагдал нуруу өвдүүлдэг үү?
Шууд биш боловч ясны нягт буурч, булчин татах, нугалам шахагдах зэргээр дамжин нурууны өвдөлт үүсгэдэг.
Кальцийн бэлдмэл уух уу, хоолноос авах уу?
Аль болох хоолноос авах нь илүү аюулгүй. Бэлдмэлийг шинжилгээний хариу, эмчийн зөвлөгөөгөөр уух хэрэгтэй — хэт их кальци бөөрний чулууны эрсдэл нэмдэг.
Ясны сийрэгжилттэй хүн нурууны бүс зүүж болох уу?
Болно. Бүс хөдөлгөөн, ачаа өргөх үед нугаламын ачааллыг бууруулдаг. Харин хэр удаан зүүхийг эмчтэйгээ тохирох нь зөв.
AYA нурууны дэмжлэг бүс нугаламын ачааллыг бууруулж, зөв байрлалыг хадгалахад тусална.
Дэлгэрэнгүй үзэх
Эх сурвалж: NIH Office of Dietary Supplements — Calcium, Mayo Clinic — Osteoporosis, WHO — Musculoskeletal health.
